MRADI WA KUIMARISHA UPATIKANAJI NA KUONGEZA MATUMIZI YA MBOLEA NCHINI

Serikali kupitia Wizara ya Kilimo ilianzisha na kutekeleza mfumo wa ununuzi wa mbolea kwa pamoja (Bulk Procurement System-BPS) kwa lengo la kuimarisha upatikanaji na kuongeza matumizi ya mbolea kwa wakulima. Aidha, uanzishwaji wa mfumo huu ulikusudia kutatua changamoto ya bei kubwa za mbolea zilizokuwepo katika soko hapa nchini. Kwa zaidi ya asilimia 90 ya mbolea zote zinazotumika hapa nchini huagizwa kutoka nje ya nchi. Kila mwagizaji wa mbolea (importer) alikuwa akiagiza mbolea kulingana na uwezo wake, hivyo kufanya bei ya mbolea kuwa juu. Kwa kuwa uzalishaji wa mazao na tija unategemea matumizi ya pembejeo hususan mbolea, Wizara ya Kilimo ilibuni mfumo wa uagizaji wa mbolea kwa pamoja ulioleta matokeo chanya ya kupunguza bei ya mbolea kwa mkulima kwa kati ya asilimia 10 hadi 40 na kuongeza matumizi ya mbolea kutoka tani 302,450 msimu 2015/16 hadi tani 435,178.48 kwa msimu 2017/18 (ongezeko la asilimia 69). Kuongezeka kwa matumizi ya mbolea kumechangia vilevile kuongezeka kwa uzalishaji wa mazao hususan mahindi na mpunga kwa nchi nzima. Aidha, kupitia mfumo wa PBS serikali iliweza kupanga na kusimamia bei elekezi za mbolea ambazo zilimwezesha mkulima mdogo kumudu kununua mbolea na kuitumia.

Kutokana na mfumo wa ununuzi wa mbolea kwa pamoja, Serikali imeokoa jumla ya shilingi bilioni 20.5 (saving ya DAP bilioni 7.8 na urea bilioni 12.7) kama punguzo linalotokana na ununuzi wa mbolea kwa pamoja (economies of scale) ambapo bila BPS serikali ingetumia fedha hizo kutoa ruzuku ya mbolea kwa wakulima ili kupunguza bei ya mbolea.

Mambo mengine yaliyofanywa na serikali ni pamoja na;

Kuondoa tozo mbalimbali zilizokuwa zikitozwa na taasisi mbalimbali kwa mbolea zilizokuwa zikiagizwa kutoka nje ya nchi kama vile Shirika la Viwango Tanzania (TBS), Tume ya Nguvu za Atomiki (Tanzania Atomic Energy Commision), Mkemia Mkuu wa Serikali, Wakala wa Vipimo (WMA), kufuta ada ya leseni za mbolea na ada za usajili wa mbolea ambako zilichangia kupunguza bei ya mbolea kwa mkulima.  

Kuweka mazingira wezeshi na rafiki kwa wafanyabiashara wa mbolea na wakulima kwa maana ya sera, sheria na kanuni zilizofanya tasnia ya mbolea kuwa na mvuto na ufanisi mkubwa katika utekelezaji wake katika mnyororo mzima wa thamani. Mapitio ya sheria, kanuni na taratibu yaliyofanyika ni pamoja na; kupunguza muda wa kusajili mbolea; kutoka miaka mitatu hadi miezi sita tu. Sambamba na hilo serikali iliondoa sharti  la kufanya majaribio kwa mbolea zenye kuongezewa vitubisho kulingana na mahitaji ya zao au udongo (ferilizer blends) kutoka miaka mitatu hadi siku 2-5 tu. Kupunguza gharama za utafiti wa mbolea mpya (new molecule) kwa asilimia 70. Hali hii imeongeza wafanyabiashara wa mbolea kutoka 420 hadi 2,500 na hivyo kuongeza vituo vya mauzo na mawakala wa mbolea nchini.

Kusimamia kwa dhati udhibiti wa ubora wa mbolea hapa nchini hivyo kutokomeza kwa asilimia 100 mbolea feki (counterfeit fertilizer). Hali hii imekuwa na matokeo chanya ya kumwepusha mkulima kupata hasara ya kutumia mbolea isiyokuwa sahihi. Kwa sasa serikali inaendelea kutoa elimu kwa wauzaji wa mbolea isiyokidhi viwango kutokana na uhifadhi/utunzaji duni (poor handling and storage) katika maduka ya Mawakala.

WAZIRI WA KILIMO ATANGAZA BEI ELEKEZI YA MBOLEA AINA YA DAP NA UREA

JAMHURI YA MUUNGANO WA TANZANIA

WIZARA YA KILIMO

TAARIFA KWA VYOMBO VYA HABARI

BEI ELEKEZI KWA MBOLEA YA KUPANDIA (DAP) NA YA KUKUZIA (UREA) KWA MSIMU WA KILIMO 2018/2019

  1. UTANGULIZI

Tanzania ni moja ya nchi kusini mwa jangwa la Sahara ambayo imeongeza matumizi ya mbolea kwa kasi kubwa. Hii ni kutokana na kuanzishwa kwa mfumo wa ununuzi wa mbolea kwa pamoja (Bulk Procurement System), kufuta tozo mbalimbali za mbolea, kusimamia utaratibu wa usafirishaji wa mbolea na kuweka bei elekezi ya mbolea kwa mkulima. Juhudi zote hizi zimefanya bei ya mbolea kupungua na hivyo kufanya wakulima wawe na uwezo wa kununua mbolea zaidi.

Kwa mujibu wa kifungu cha 4(1)(u) cha Sheria ya Mbolea ya mwaka 2009 na Kanuni ya 56 ya Kanuni za Mbolea (2011) na marekebisho yake ya mwaka 2017 (The Fertilizer (Amendment) Regulations, 2017) na kuchapishwa katika Gazeti la Serikali (GN) Na. 50 la Februari 17, 2017, mbolea aina zote zinatakiwa kuuzwa kwa bei iliyopangwa na Serikali.

Mbolea zinazotumika hapa Tanzania kwa sasa ni pamoja na Minjingu, TSP, DAP, Urea, NPK, CAN na SA. Aidha, mbolea zingine zinazotumika ni zile za asili kama mboji na samadi. Kwa sasa bei elekezi itakayotangazwa ni kwa mbolea zinazoagizwa kupitia zabuni za ushindani za mfumo wa ununuzi wa mbolea kwa pamoja (BPS) ambazo ni mbolea ya kupandia (DAP) na ya kukuzia (Urea).

  1. Gharama za ununuzi na uingizaji wa mbolea kutoka nje na usambazaji nchini

Katika kutengeneza mjengeko wa bei, gharama ya kwanza ni bei ya ununuzi na usafirishaji wa mbolea baharini pamoja na gharama zingine hususan tozo za Mamlaka ya Bandari (TPA) na Mamlaka ya Mapato (TRA).

Bei elekezi za mbolea zinategemea umbali wa sehemu inakopelekwa. Kwa sasa, usafirishaji wa mbolea ndani ya nchi unatumia zaidi barabara. Maeneo yote itakapopelekwa mbolea yana umbali kati ya kilometa 1 hadi kilometa 1,600 kutoka bandari ya Dar es salaam ambako mbolea huingilia kutoka nchi inakotengenezwa/kununuliwa.

Kwa Wastani, gharama ya kusafirisha mfuko mmoja wa mbolea kwa barabara kutoka Bandari ya Dar es salaam hadi makao makuu ya Halmashauri kwa barabara ni Sh. 5,500/= kwa kilometa 1,000. Gharama hii hupanda na kushuka kutegemeana na hali ya barabara na hali ya hewa (masika au kiangazi).

  1. Bei elekezi: Mwenendo, mchanganuo na ushauri
  • Mwenendo wa bei elekezi katika soko la Dunia

Mnamo Julai, 2018 Wizara ya Kilimo kupitia Mamlaka ya Udhibiti wa Mbolea Tanzania (TFRA) ilifungua zabuni kwa ajili ya kuingiza tani 30,000 za mbolea ya kukuzia (Urea) na tani 35,000 za mbolea ya kupandia (DAP). Bei ya chanzo kwa mujibu wa mzabuni aliyeshinda ilikuwa US$ 290 (mbolea ya Urea) na US$ 370 kwa mbolea ya DAP kwa tani moja. Ikilinganishwa na bei za chanzo zilizokuwepo Julai, 2017 (US$ 307 kwa DAP na US$ 193 kwa Urea), kuna ongezeko la bei ya chanzo kwa asilimia 21 (DAP) na asilimia 53 (Urea). Kutokana na ongezeko hili la bei ya chanzo, bei elekezi ya mkulima itaongezeka kwa aina zote mbili za mbolea.

Pamoja na ongezeko hilo, bei hizi zingekuwa kubwa zaidi kama mbolea ingeingia nchini bila kupitia mfumo wa zabuni kwa ushindani wa BPS. Siku ya ufunguzi wa zabuni ya Urea (Julai 11, 2018) bei katika soko la Dunia ilikuwa US$ 310 (sawa na asilimia 6% zaidi ya bei ya zabuni). Siku ya ufunguzi wa zabuni ya DAP (Julai 18, 2018) bei katika soko la Dunia ilikuwa US$ 430 (sawa na asilimia 14% zaidi ya bei ya zabuni).

  • Mchanganuo wa bei elekezi na Maelekezo kwa Tawala za Mikoa

Kwa muktadha huo, bei elekezi ya mbolea aina ya DAP kwa mikoa ya Kanda ya Mashariki, Kati, Kusini na Kaskazini zitakuwa kati ya Sh. 56,100/= na 67,600/=. Aidha, bei elekezi ya mbolea aina ya Urea kwa mikoa ya Kanda hizo itakuwa kati ya Sh. 48,500/= na 59,300/=. Kwa mikoa ya Kanda ya Magharibi, Nyanda za Juu Kusini, na Ziwa, bei elekezi kwa mbolea aina ya DAP itakuwa kati ya Sh. 60,700/= na 70,600/=. Bei ya mbolea aina ya Urea kwa mikoa hiyo itakuwa kati ya Sh. 52,900/= na 62,300/=. Bei hizi zitaanza kutumika rasmi tarehe 22 Septemba, 2018 na zitaendelea kutumika hadi pale itakapotangazwa bei nyingine.

Endapo kutakuwa na tofauti ya gharama za usafirishaji kwa baadhi ya sehemu katika maeneo yenu ambayo yatakuwa hayaendani na bei elekezi, maelekezo ya suala hili nilishayatoa kwa Wakuu wa Mikoa/Wilaya kuwapa Mamlaka ya kukaa na Kamati za pembejeo na kurekebisha bei elekezi ili ziendane na hali halisi kwa kuzingatia jiografia ya eneo husika.

Aidha, ili kumwezesha mkulima mdogo kupata mbolea hizi zikiwa katika hali ya ubora unaokubalika, Wizara imetoa pia bei za mbolea kwa uzani wa kilo 25, 10 na 5. Wakulima wanashauriwa kununua mbolea katika mifuko maalum. Kisheria ni kosa kuuza mbolea kwa bei ya juu kuliko iliyotangazwa kwa nia ya kujiongezea kipato.

  • Ushauri kuhusu namna ya kupata mbolea kwa bei nafuu zaidi

Kutokana na kurahisishwa kwa taratibu za uingizaji wa mbolea nchini na pia kutokana na changamoto ya kupata fedha taslimu za kununua mbolea wakati muafaka, wakulima wadogo kupitia vyama vya msingi (AMCOS – Agricultural Marketing Cooperative Societies) na vyama vikuu vya ushirika (Co-operative Unions) wanashauriwa kupata dhamana ya Benki (Bank guarantee) ili ziwawezeshe kuleta mahitaji yao ya mbolea kwenye Mamlaka ya Udhibiti wa Mbolea Tanzania (TFRA) ili iwafanyie utaratibu wa kuwaagizia mbolea kwa pamoja.

Endapo watatumia utaratibu huo, Wizara yangu iko tayari kuzungumza na mashirika ya Reli na wasimamizi wa maghala ya Serikali ili mbolea hiyo isafirishwe na kuhifadhiwa kwa gharama nafuu ili isubiri msimu wa matumizi. Kwa kufanya hivi, wakulima wataondokana na changamoto ya uhaba wa mbolea au wakulima kushindwa kuinunua kutokana na kuuzwa kwa bei kubwa.

  1. Hitimisho

Nitoe wito kwa wataalam na wadau wa kilimo kutoa ushirikiano wa dhati katika kuwaelekeza wakulima matumizi sahihi ya mbolea ili kufikia lengo la kujitosheleza kwa chakula kwa Taifa sambamba na kuongeza kipato cha mkulima. Aidha, nitoe wito kwa Mamlaka zote katika ngazi za mikoa, Wilaya na Halmashauri kutoa ushirikiano katika jambo hili ili mkulima aweze kutumia fursa hii kubadilisha maisha yake kupitia kilimo.

Asanteni sana kwa kunisikiliza

Download/Pakua: Bei elekezi ya mbolea aina ya Urea kuanzia Septemba 22, 2018

Download/Pakua: Bei elekezi ya mbolea aina ya DAP kuanzia septemba 22, 2018

 

MHE. DKT. CHARLES JOHN TIZEBA (MB)

WAZIRI WA KILIMO.

Septemba 18, 2018

Naibu Waziri wa Kilimo Mhe. Omary T. Mgumba atembelea Mamlaka ya Udhibiti wa Mbolea Tanzania (TFRA)

Naibu waziri wa kilimo Mh. Omary Mgumba asisitiza utendaji wa haki na weledi katika tasnia ya mbolea nchini ili kukuza sekta ya kilimo na kuongeza uzalishaji na tija ili kuchochea maendeleo ya viwanda na pato la mkulima. Naibu Waziri aliyasema hayo alipotembelea Ofisi za Mamlaka ya Udhibiti wa Mbolea Tanzania (TFRA) jijini Dar es salaam.

Naibu Waziri wa Wizara ya Kilimo Mhe. Mgumbo na watumishi wa Mamlaka ya Udhibiti wa Mbolea Tanzania TFRA

Naibu Waziri wa Kilimo Mhe. Mgumba na watumishi wa Mamlaka ya Udhibiti wa Mbolea Tanzania

Mhe. Mgumba aliyasema hayo baada ya kupokea taarifa ya utekelezaji wa majukumu ya Mamlaka ya Udhibiti wa Mbolea Tanzania toka kwa Kaimu Mkurugenzi Mtendaji Bw. Lazaro Kitandu.

Naibu Waziri Mh. Mmgumba pia alisisitiza Mamlaka kuweka mkakati madhubuti kuhakikisha elimu ya matumizi bora ya mbolea inawafikia wakulima ili kuongeza tija katika kilimo na kuweka wakulima katika ushindani wa biashara ndani na nje ya nchi.

Mh. Mgumba alielekeza Mamlaka kuwa na mpango mkakati wa kutekeleza ASDP II katika mapinduzi ya kilimo, kuongeza uzalishaji na tija, Pia Naibu Waziri alisisitiza uhalisia wa takwimu na vipaumbele viwe vya ukweli na uhakika kuepusha hasara na kutofanikiwa kwa mipango endelevu kunakoweza kusababishwa na takwimu na vipaumbele visivyo na uhalisia au usahihi.

Invitation for Tender for Importation of Di-Ammonium Phosphate Fertilizer Through Bulk Procurement System

THE UNITED REPUBLIC OF TANZANIA

TANZANIA FERTILIZER REGULATORY AUTHORITY

 

 TENDER NO. TFRA/T/F/DAP/2018-19/01 FOR IMPORTATION OF DI-AMMONIUM PHOSPHATE FERTILIZER THROUGH BULK PROCUREMENT SYSTEM

INVITATION FOR TENDER

  1. The Government through Tanzania Fertilizer Regulatory Authority (TFRA), as the Coordinator for bulk procurement of fertilizers in Tanzania, invites all Pre-qualified Importers to bid for importation of Di-Ammonium Phosphate Fertilizer under Bulk Procurement System (BPS).
  2. The tender will be conducted through a Competitive Bidding as per procedures specified in The Fertilizer (Bulk Procurement) Regulations, 2017 (GN No.49 of 2017)
  3. The successful bidder shall be eligible for supply of Di- Ammonium Phosphate fertilizer for the period of August to December, 2018 under the terms and conditions stipulated in the shipping and supply contract, Fertilizer Act No. 09 of 2009, The Fertilizer Regulations of 2017 and The Fertilizer (Bulk Procurement) Regulation, 2017 for a specified cargo.
  4. A complete set of bidding documents in English shall be collected by Pre-qualified importers after applying to TFRA (by mentioning the name, address of the company, email address and telephone number) and receiving an invoice and make online payment to TFRA account of non-refundable fee of USD 100 (One hundred United States Dollars) payable to Tanzania Fertilizer Regulatory Authority (Bring the bank transfer documents/details or the deposit slip to TFRA office on working days (Mondays to Fridays) between 0800 hrs and 1530 hrs.)
  5.  Every bid must be accompanied by a bid security of 2.5% of the total amount of tender in a form of Bank Guarantee from any bank or financial institution, payable to Tanzania Fertilizer Regulatory Authority.
  6.  The final date of submission of Bids will be 1100 hours Dar es Salaam local time on Thursday 19th July, 2018, immediately thereafter bids will be opened in public in the presence of the bidders or their representatives.

 NB: Late bids, portion of bids, electronic bids, shall not be accepted.

  1. The bid should consist of an original set of; Price, quantity & Delivery schedule, Bid Security and registered Power of Attorney properly filled and enclosed in a sealed envelope marked TENDER NO. TFRA/T/F/DAP/2018-19/01 FOR IMPORTATION OF DI-AMMONIUM PHOSPHATE FERTILIZER THROUGH BULK PROCUREMENT SYSTEM, which must be physically delivered during official hours (i.e. Monday to Friday 0800 – 1500 hrs local time) at the address below:

              

Read More: INVITATION FOR TENDER FOR IMPORTATION OF DI-AMMONIUM PHOSPHATE (DAP) FERTILIZER THROUGH BULK PROCUREMENT SYSTEM